{"id":3273,"date":"2022-12-28T18:54:07","date_gmt":"2022-12-28T17:54:07","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.one\/?p=3273"},"modified":"2023-03-15T14:14:50","modified_gmt":"2023-03-15T13:14:50","slug":"historia-zakladu-dolmel-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/historia-zakladu-dolmel-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego-3273","title":{"rendered":"Historia zak\u0142adu Dolmel: od renowacji z ruin do Wroc\u0142awskiego Parku Technologicznego"},"content":{"rendered":"\n<p>W 2022 roku min\u0119\u0142o 75 lat od powstania we Wroc\u0142awiu zak\u0142adu sprz\u0119tu elektromaszynowego Dolmel, kt\u00f3ry swego czasu by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych przedsi\u0119biorstw PRL-u. Na pocz\u0105tku lat 90. Dolmel zosta\u0142 sprywatyzowany, a obecnie na jego terenie dzia\u0142a ponad 50 du\u017cych i ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re razem tworz\u0105 Wroc\u0142awski Park Przemys\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej o historii firmy Dolmel mo\u017cna przeczyta\u0107 w naszym materiale na stronie<a href=\"https:\/\/wroclaw.one\/\"> wroclaw.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0d5c639c454\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a0d5c639c454\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/historia-zakladu-dolmel-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego-3273\/#Najpierw_byly_ruiny\" >Najpierw by\u0142y ruiny<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/historia-zakladu-dolmel-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego-3273\/#Jaki_byl_poprzednik_Dolmelu_%E2%80%93_fabryka_FAMO\" >Jaki by\u0142 poprzednik Dolmelu &#8211; fabryka FAMO?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/historia-zakladu-dolmel-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego-3273\/#Rozpoczecie_produkcji\" >Rozpocz\u0119cie produkcji<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/historia-zakladu-dolmel-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego-3273\/#Dolmel_od_lat_90_do_wspolczesnosci\" >Dolmel od lat 90. do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Najpierw_byly_ruiny\"><\/span>Najpierw by\u0142y ruiny<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W styczniu 1946 roku w\u0142adze polskie zdecydowa\u0142y, \u017ce kraj potrzebuje du\u017cego zak\u0142adu elektromaszynowego. Jako kandydat\u00f3w na jego lokalizacj\u0119 brano pod uwag\u0119 kilka miast, ale ostatecznie decyzja pad\u0142a na Wroc\u0142aw.<\/p>\n\n\n\n<p>14 maja 1947 roku Centralny Zarz\u0105d Przemys\u0142u Elektrotechnicznego wyda\u0142 zarz\u0105dzenie zalecaj\u0105ce utworzenie we Wroc\u0142awiu w ramach Towarzystwa Elektrotechniki na bazie przedsi\u0119biorstwa FAMO fabryki wielkich maszyn elektrycznych. Zak\u0142ad mia\u0142 produkowa\u0107 pot\u0119\u017cne silniki elektryczne na potrzeby przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego, a tak\u017ce generatory do turbin i innych urz\u0105dze\u0144.<\/p>\n\n\n\n<p>W czerwcu 1947 roku na ruinach fabryki, kt\u00f3ra w czasie wojny pracowa\u0142a dla armii niemieckiej, pojawili si\u0119 pierwsi pracownicy Dolmelu i rozpocz\u0119li wznowienie produkcji, odgruzowywanie i czyszczenie gruzu budowlanego.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w tym czasie zniszczeniu uleg\u0142o 60% hal produkcyjnych, 80% instalacji elektrycznych, ten sam los spotka\u0142 tory kolejowe.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jaki_byl_poprzednik_Dolmelu_%E2%80%93_fabryka_FAMO\"><\/span>Jaki by\u0142 poprzednik Dolmelu &#8211; fabryka FAMO?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug oficjalnych dokument\u00f3w zak\u0142ad FAMO powsta\u0142 na pocz\u0105tku lat 30. XX wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>To nie jest do ko\u0144ca prawdziwa informacja. W rzeczywisto\u015bci FAMO (Fahrzeug-und Motoren-Werke) by\u0142o kiedy\u015b strukturaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Linke-Hofmann-Werke AG, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w s\u0142ynny Pafawag. W ramach Linke-Hofmann-Werke AG przysz\u0142a FAMO pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 warsztatu turbin.<\/p>\n\n\n\n<p>W 1935 roku, ju\u017c jako pe\u0142noprawny zak\u0142ad produkcyjny, FAMO wesz\u0142a w sk\u0142ad koncernu Junkers i przez pewien czas wyspecjalizowa\u0142a si\u0119 w produkcji silnik\u00f3w spalinowych, maszyn rolniczych i kot\u0142\u00f3w parowych.<\/p>\n\n\n\n<p>Sztandarowymi produktami FAMO by\u0142y ci\u0105gniki Reuzebezahl i Boxer, kt\u00f3re ostatecznie zadecydowa\u0142y o losach zak\u0142adu. Tym transportem zainteresowa\u0142o si\u0119 wojsko, kt\u00f3re wykorzystywa\u0142o traktory jako ci\u0105gniki do transportu artylerii i innego sprz\u0119tu.<\/p>\n\n\n\n<p>Od 1939 roku FAMO produkowa\u0142o ju\u017c wozy bojowe, amfibie, a nawet silniki do okr\u0119t\u00f3w podwodnych. W fabryce pracowali g\u0142\u00f3wnie wi\u0119\u017aniowie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. W grudniu 1944 roku, w zwi\u0105zku ze zbli\u017caniem si\u0119 frontu, ewakuowano za\u0142og\u0119 niemieck\u0105, a wyposa\u017cenie fabryki cz\u0119\u015bciowo usuni\u0119to, a cz\u0119\u015bciowo zniszczono.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rozpoczecie_produkcji\"><\/span>Rozpocz\u0119cie produkcji<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1948 roku Fabryk\u0119 Wielkich Maszyn Elektrycznych przemianowano na Dolno\u015bl\u0105skie Zak\u0142ady Wytw\u00f3rcze Maszyn Elektrycznych imienia Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego i nadano jej numer M-51. W 1950 roku urz\u0105d patentowy nada\u0142 produkcji znak towarowy &#8211; M-5, ale znana w ca\u0142ej Polsce marka Dolmel zosta\u0142a zatwierdzona dopiero w 1961 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyroby M-51 z ko\u0144ca lat 40. to g\u0142\u00f3wnie najprostsze urz\u0105dzenia elektryczne, takie jak w\u00f3zki wid\u0142owe. Jednak ju\u017c w 1949 roku w zak\u0142adzie zmontowano pierwszy silnik turbo o mocy 1500 kW, a w 1953 roku pierwszy generator o mocy 2 MW. Dla por\u00f3wnania, pod koniec lat 60. w Dolmelu budowano ju\u017c takie instalacje o mocy 200 MW.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dolmel_od_lat_90_do_wspolczesnosci\"><\/span>Dolmel od lat 90. do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku lat 90. Dolmel, podobnie jak wiele zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych w kraju, zosta\u0142 sprywatyzowany i znak towarowy przesta\u0142 istnie\u0107. Jednak generatory i inne urz\u0105dzenia elektromechaniczne wykorzystuj\u0105ce technologie Dolmel s\u0105 nadal produkowane.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"854\" height=\"536\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/03\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3274\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/03\/image-6.png 854w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/03\/image-6-300x188.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/03\/image-6-768x482.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/03\/image-6-696x437.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 854px) 100vw, 854px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Co zosta\u0142o z Dolmelu dla potomk\u00f3w? Dzi\u015b tak nazywa si\u0119 historyczne miejsce na terenie Wroc\u0142awskiego Parku Przemys\u0142owego, gdzie na bazie produkcyjnej dawnego przemys\u0142owego giganta dzia\u0142a ponad 50 firm, w tym znane na ca\u0142ym \u015bwiecie marki, takie jak: Fortaco, DeLaval, Air Products.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 2022 roku min\u0119\u0142o 75 lat od powstania we Wroc\u0142awiu zak\u0142adu sprz\u0119tu elektromaszynowego Dolmel, kt\u00f3ry swego czasu by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych przedsi\u0119biorstw PRL-u. Na pocz\u0105tku lat 90. Dolmel zosta\u0142 sprywatyzowany, a obecnie na jego terenie dzia\u0142a ponad 50 du\u017cych i ma\u0142ych przedsi\u0119biorstw, kt\u00f3re razem tworz\u0105 Wroc\u0142awski Park Przemys\u0142owy. Wi\u0119cej o historii firmy Dolmel mo\u017cna przeczyta\u0107 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":308,"featured_media":2245,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2384,2382,2376,2379,2374,2375,2377,2380,2381,2383],"motype":[1159],"moformat":[83],"moimportance":[81],"class_list":{"0":"post-3273","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-biznes-we-wroclawiu","9":"tag-dolmel-od-lat-90-do-wspolczesnosci","10":"tag-fabryki-i-produkcje","11":"tag-fabryki-w-historii-wroclawia","12":"tag-fabryki-we-wroclawiu","13":"tag-historia-fabryk","14":"tag-historia-fabryki-we-wroclawiu","15":"tag-historia-zakladu-dolmel","16":"tag-od-renowacji-z-ruin-do-wroclawskiego-parku-technologicznego","17":"tag-rozwoj-biznesu","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/308"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3277,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3273\/revisions\/3277"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3273"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3273"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3273"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}