{"id":3356,"date":"2022-12-10T14:13:16","date_gmt":"2022-12-10T13:13:16","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.one\/?p=3356"},"modified":"2023-03-31T23:07:25","modified_gmt":"2023-03-31T21:07:25","slug":"friedrich-von-reden-czlowiek-ktory-stworzyl-przemysl-slaska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/friedrich-von-reden-czlowiek-ktory-stworzyl-przemysl-slaska-3356","title":{"rendered":"Friedrich von Reden: cz\u0142owiek, kt\u00f3ry stworzy\u0142 przemys\u0142 \u015al\u0105ska"},"content":{"rendered":"\n

3 lipca 1815 roku w Bukowcu, niedaleko miasta Kowar, w swoim rodzinnym maj\u0105tku zmar\u0142 hrabia Friedrich von Reden, kt\u00f3ry w historii Polski zapisa\u0142 si\u0119 jako reformator \u015bl\u0105skiego przemys\u0142u. W niniejszym artykule, opublikowanym na portalu wroclaw.one<\/a>, om\u00f3wimy rol\u0119 wybitnego naukowca i przedsi\u0119biorcy w rozwoju regionalnej gospodarki.<\/p>\n\n\n\n

Naukowiec i arystokrata<\/h2>\n\n\n\n

Friedrich Wilhelm von Reden urodzi\u0142 si\u0119 w 1752 roku w p\u00f3\u0142nocnoniemieckim mie\u015bcie Hameln. Redenowie byli arystokratami i zagorza\u0142ymi protestantami, a ojciec Friedricha by\u0142 cz\u0142owiekiem sukcesu i zamo\u017cnym. By\u0142 nadwornym doradc\u0105 cesarza i posiada\u0142 kilka posiad\u0142o\u015bci na obrze\u017cach Hameln. To w\u0142a\u015bnie tam Reden sp\u0119dzi\u0142 swoje dzieci\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Do szko\u0142y chodzi\u0142 w Hameln, nast\u0119pnie studiowa\u0142 na kilku uniwersytetach w Getyndze, Clausthal, Halle i Hanowerze, gdzie studiowa\u0142 nauki przyrodnicze i prawo g\u00f3rnicze. W efekcie Reden otrzyma\u0142 dyplom urz\u0119dnika, po czym zgodnie z \u00f3wczesnym zwyczajem uda\u0142 si\u0119 w podr\u00f3\u017c po Europie ze swoim wujem Fryderykiem Heinitzem.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie to w\u0142a\u015bnie podczas tych podr\u00f3\u017cy Friedrich podj\u0105\u0142 ostateczn\u0105 decyzj\u0119 o swoim przysz\u0142ym zawodzie, w czym znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 jego wuj Fryderyk, jeden z najlepszych niemieckich ekspert\u00f3w w dziedzinie g\u00f3rnictwa i hutnictwa.<\/p>\n\n\n\n

Fryderyk Heinitz by\u0142 jednak osobowo\u015bci\u0105 wybitn\u0105 pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem: zna\u0142 siedem j\u0119zyk\u00f3w, dobrze rozumia\u0142 struktur\u0119 europejskiego przemys\u0142u, by\u0142 za\u0142o\u017cycielem pierwszej na \u015bwiecie akademii g\u00f3rniczej we Freibergu.<\/p>\n\n\n\n

W 1776 r. Reden i Heinitz odwiedzili najwi\u0119ksze o\u015brodki przemys\u0142owe Anglii – Bristol, Salisbury, Manchester, Birmingham i Sheffield. Celem tej podr\u00f3\u017cy by\u0142o zbadanie funkcjonowania kopalni w\u0119gla i koksowni. Interesowa\u0142 ich r\u00f3wnie\u017c proces wytopu \u017celiwa, odlewanie stali, walcowanie metali, podnoszenie ci\u0119\u017car\u00f3w i maszyn parowych oraz wszystko, co by\u0142o zwi\u0105zane z urz\u0105dzeniami przemys\u0142owymi i nowymi technologiami.<\/p>\n\n\n\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wiele z innowacji technicznych, kt\u00f3re Reden podpatrzy\u0142 w Wielkiej Brytanii i innych krajach europejskich, wdro\u017cy\u0142 p\u00f3\u017aniej, zak\u0142adaj\u0105c przedsi\u0119biorstwa na G\u00f3rnym i Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n

Ojciec rewolucji przemys\u0142owej na \u015al\u0105sku<\/h2>\n\n\n\n

Po powrocie do Niemiec Friedrich Reden podj\u0105\u0142 prac\u0119 na Wydziale G\u00f3rnictwa i Hutnictwa w Berlinie oraz wst\u0105pi\u0142 do Akademii G\u00f3rniczej we Freibergu.<\/p>\n\n\n\n

W 1778 r. zosta\u0142 mianowany szambelanem i starszym doradc\u0105 do spraw g\u00f3rnictwa na dworze cesarskim. Rok p\u00f3\u017aniej, po podr\u00f3\u017cy inspekcyjnej na G\u00f3rny \u015al\u0105sk, Reden przed\u0142o\u017cy\u0142 cesarzowi raport i szczeg\u00f3\u0142owy program o\u017cywienia gospodarczego regionu.<\/p>\n\n\n\n

Jego raport podkre\u015bla\u0142 potrzeb\u0119 powa\u017cnych bada\u0144 geologicznych i kartowania \u015al\u0105ska. Naukowiec stanowczo zaleca\u0142 tak\u017ce wprowadzenie zmian legislacyjnych w procedurze zagospodarowania z\u0142\u00f3\u017c oraz reorganizacj\u0119 zarz\u0105dzania administracyjnego regionem.<\/p>\n\n\n\n

W 1779 roku na \u015al\u0105sk przyby\u0142 Fryderyk Heinitz, kt\u00f3ry w tym czasie zosta\u0142 ju\u017c ministrem pa\u0144stwa i faktycznie kierowa\u0142 rz\u0105dem pruskim. Towarzyszy\u0142 mu Friedrich Reden, kt\u00f3ry pod patronatem Heinitza zosta\u0142 wkr\u00f3tce mianowany dyrektorem Pa\u0144stwowego Urz\u0119du G\u00f3rniczego z siedzib\u0105 we Wroc\u0142awiu. Od dzia\u0142alno\u015bci tej organizacji rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rewolucja przemys\u0142owa w regionie.<\/p>\n\n\n\n

Reden zdo\u0142a\u0142 w\u0142\u0105czy\u0107 do swojego zarz\u0105du wielu wybitnych naukowc\u00f3w i przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy otrzymali ambitne zadanie stworzenia w kr\u00f3tkim czasie zag\u0142\u0119bia przemys\u0142owego na wsch\u00f3d od \u0141aby.<\/p>\n\n\n\n

Jego budowa rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wraz z odkryciem du\u017cych z\u0142\u00f3\u017c w\u0119gla w Tarnowskich G\u00f3rach. Wkr\u00f3tce potem na tym terenie powsta\u0142a kopalnia \u201cKr\u00f3lowa Luiza\u201d. By\u0142 to pierwszy sygna\u0142 nadchodz\u0105cych reform gospodarczych, po kt\u00f3rych w ca\u0142ym regionie zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 jedna po drugiej kopalnie i huty.<\/p>\n\n\n\n

Zmienia\u0142a si\u0119 tak\u017ce infrastruktura transportowa. Na przyk\u0142ad z inicjatywy Redena wykopano Kana\u0142 K\u0142odnicki, kt\u00f3ry przyspieszy\u0142 dostawy produkt\u00f3w i surowc\u00f3w, umo\u017cliwiaj\u0105c transport wyrob\u00f3w przemys\u0142owych z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska wzd\u0142u\u017c \u017ceglownej Odry.<\/p>\n\n\n\n

Niestety dalsze plany Redena dotycz\u0105ce rozwoju g\u00f3rnictwa i hutnictwa na \u015al\u0105sku przekre\u015bli\u0142a wojna z Francj\u0105 w latach 1806-1807. Po kl\u0119sce Prus Reden pozosta\u0142 na stanowisku ministra. Jednak po zawarciu pokoju w Tyl\u017cy w 1807 r. zosta\u0142 zwolniony ze s\u0142u\u017cby, bez prawa do emerytury. Oficjalnie wynika\u0142o to „z konieczno\u015bci zachowania oszcz\u0119dno\u015bci pa\u0144stwowych”. W rzeczywisto\u015bci wielu cz\u0142onk\u00f3w rodziny kr\u00f3lewskiej nie mog\u0142o wybaczy\u0107 Redenowi zdrady i wsp\u00f3\u0142pracy z Napoleonem.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Je\u015bli chodzi o przemys\u0142 g\u00f3rniczy na \u015al\u0105sku, to reformy Redena da\u0142y mu tak silny impuls do rozwoju, \u017ce zdo\u0142a\u0142 on przetrwa\u0107 kryzysowe lata wojny bez dotacji pa\u0144stwowych, a po zawarciu pokoju szybko si\u0119 odbudowa\u0142 i dalej rozwija\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

3 lipca 1815 roku w Bukowcu, niedaleko miasta Kowar, w swoim rodzinnym maj\u0105tku zmar\u0142 hrabia Friedrich von Reden, kt\u00f3ry w historii Polski zapisa\u0142 si\u0119 jako reformator \u015bl\u0105skiego przemys\u0142u. W niniejszym artykule, opublikowanym na portalu wroclaw.one, om\u00f3wimy rol\u0119 wybitnego naukowca i przedsi\u0119biorcy w rozwoju regionalnej gospodarki. Naukowiec i arystokrata Friedrich Wilhelm von Reden urodzi\u0142 si\u0119 w […]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":2170,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1165],"tags":[2439,2441,2376,2443,2438,2445,2383,2435,2436,2437,2440],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3356","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-business","8":"tag-ciekawostki-o-biznesie","9":"tag-ciekawostki-o-znanych-ludziach","10":"tag-fabryki-i-produkcje","11":"tag-friedrich-von-reden","12":"tag-historia-biznesu","13":"tag-ojciec-rewolucji-przemyslowej-na-slasku","14":"tag-rozwoj-biznesu","15":"tag-slawni-ludzie","16":"tag-wroclawianie","17":"tag-wroclawscy-biznesmeni","18":"tag-wroclawscy-milionerzy","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3356"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3356\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3360,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3356\/revisions\/3360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3356"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3356"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3356"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}