<\/span><\/h2>\n\n\n\nZacznijmy od najwa\u017cniejszej rzeczy – profesor Stern bardzo zaryzykowa\u0142 swoim nazwiskiem, gdy o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce zamierza zmierzy\u0107 poziom inteligencji, podobnie jak napi\u0119cie elektryczne mierzy si\u0119 w woltach, a pr\u0105d w amperach. W rezultacie \u015bwiat otrzyma\u0142 system okre\u015blania poziomu IQ i sta\u0142o si\u0119 to we Wroc\u0142awiu, w 1912 roku.<\/p>\n\n\n\n
Trzy lata wcze\u015bniej na pok\u0142adzie transatlantyckiego statku „George Washington”, zmierzaj\u0105cego do Nowego Jorku, zebra\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142a firma: Zygmunt Freud z Austrii, Carl Jung ze Szwajcarii, S\u00e1ndor Ferenczi z W\u0119gier i William Stern z Niemiec, reprezentuj\u0105cy Uniwersytet Wroc\u0142awski.<\/p>\n\n\n\nNaukowcy udali si\u0119 na Uniwersytet Clark w Massachusetts, gdzie odby\u0142a si\u0119 mi\u0119dzynarodowa konferencja psycholog\u00f3w z okazji 20. rocznicy za\u0142o\u017cenia instytucji.<\/p>\n\n\n\n
Zaznaczymy, \u017ce wtedy psychologia by\u0142a uwa\u017cana za specyficzn\u0105 nauk\u0119, a stosunek do niej w wielu krajach, w tym w USA, by\u0142 niejednoznaczny. By\u0107 mo\u017ce dlatego o przybyciu do portu statku, na pok\u0142adzie kt\u00f3rego znajdowa\u0142y si\u0119 takie gwiazdy, „New York Times” poinformowa\u0142 dopiero w ostatniej chwili, a nawet wtedy mimochodem. W tym samym czasie Gazeta wymieni\u0142a nazwisko tylko jednego naukowca – Williama Sterna, kt\u00f3ry, nawiasem m\u00f3wi\u0105c, kilka dni po przybyciu do USA zosta\u0142 pierwszym doktorem honoris causa Uniwersytetu Clark.<\/p>\n\n\n\n
Taki by\u0142 autorytet naukowy tego mieszka\u0144ca Wroc\u0142awia, kt\u00f3ry k\u0142\u00f3ci\u0142 si\u0119 z Freudem i rywalizowa\u0142 z nim o tytu\u0142 ojca wsp\u00f3\u0142czesnej psychologii.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Doktor William Stern<\/span><\/h2>\n\n\n\nWilliam Stern urodzi\u0142 si\u0119 w Berlinie w 1871 roku. Jego ojciec by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem ma\u0142ej fabryki tapet, a dziadek wyk\u0142ada\u0142 psychologi\u0119 i filozofi\u0119 na Uniwersytecie im. Humboldt\u00f3w w Berlinie. To w\u0142a\u015bnie ten pedagog i intelektualista sta\u0142 si\u0119 wzorem do na\u015bladowania dla Williama, kt\u00f3ry w wieku 18 lat postanowi\u0142 powa\u017cnie zaj\u0105\u0107 si\u0119 nauk\u0105 i zacz\u0105\u0142 studiowa\u0107 filozofi\u0119 i psychologi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wiele lat p\u00f3\u017aniej nazwie ten czas najszcz\u0119\u015bliwszym okresem swojego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
W 1893 roku Stern uzyska\u0142 stopie\u0144 doktora, a pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej pod\u0105\u017cy\u0142 za swoim nauczycielem, profesorem Hermannem Ebbinghausem, do Wroc\u0142awia. We w\u0142asnej r\u0119kopi\u015bmiennej biografii, przechowywanej do dzi\u015b w archiwach Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, pozostawi\u0142 o tym wydarzeniu zapis: „19 lipca 1897 zosta\u0142em Privatdozentem we Wroc\u0142awiu, uzyska\u0142em dyplom z filozofii.\u201d<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Ko\u0142o psychologiczne<\/span><\/h2>\n\n\n\nSwoj\u0105 karier\u0119 naukow\u0105 we Wroc\u0142awiu Stern rozpocz\u0105\u0142 od u\u017cytecznego wynalazku: stworzy\u0142 urz\u0105dzenie, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142o badanie percepcji d\u017awi\u0119ku przez cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, pierwszym adresem, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 od 1898 do 1902 roku, by\u0142a dzisiejsza ulica Henryka Pobo\u017cnego 18 (Heinrichstrasse), p\u00f3\u017aniej Stern przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na Zieli\u0144skiego 101. W 1912 roku, ju\u017c jako profesor i dyrektor seminarium filozoficznego, zamieszka\u0142 przy dzisiejszej ulicy Lubuskiej 54 (Brandenburgerstrasse). Niestety \u017caden z tych dom\u00f3w nie przetrwa\u0142 do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n
Praktyka pedagogiczna na uczelni doprowadzi\u0142a naukowca do pomys\u0142u utworzenia lokalnego ko\u0142a psychologicznego, w kt\u00f3rym zosta\u0142 pierwszym prezesem. W tym celu profesor odda\u0142 do dyspozycji uczni\u00f3w sal\u0119 dydaktyczn\u0105 w jezuickiej szkole z internatem przy ulicy Ku\u017aniczej 35.<\/p>\n\n\n\n
Cotygodniowe spotkania trwa\u0142y tam do p\u00f3\u017anych godzin wieczornych, a je\u015bli dyskusje si\u0119 przeci\u0105ga\u0142y, spo\u0142eczno\u015b\u0107 sz\u0142a w kierunku parku Szczytnickiego. Jednocze\u015bnie tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce najlepsi uczniowie Sterna zawsze okazywali si\u0119 jego nieub\u0142aganymi przeciwnikami.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Spory z Freudem i filozofia<\/span><\/h2>\n\n\n\nOsobn\u0105 stron\u0105 dzia\u0142alno\u015bci naukowej Williama Sterna jest jego zwi\u0105zek z Zygmuntem Freudem.<\/p>\n\n\n\nArtyku\u0142y tego ostatniego tak irytowa\u0142y Sterna, \u017ce w 1913 roku zainicjowa\u0142 „Wroc\u0142awsk\u0105 odezw\u0119 przeciw psychoanalizie”. Rezolucja zosta\u0142a opublikowana i spotka\u0142a si\u0119 z du\u017cym poparciem w \u015brodowisku naukowym.<\/p>\n\n\n\n
Naukowcy mogli spotka\u0107 si\u0119 i porozmawia\u0107 twarz\u0105 w twarz po latach, gdy emocje ust\u0105pi\u0142y. W li\u015bcie do przyjaciela z 1928 roku Stern zauwa\u017cy\u0142: „Wczoraj przez dwie godziny rozmawia\u0142em z Freudem. By\u0142a to rozmowa, mimo wszelkich przeciwie\u0144stw, jak najprzyjemniejsza w formie”.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo fascynacji psychologi\u0105 Stern zawsze pozostawa\u0142 fanem filozofii, wi\u0119c praca „Osoba i rzecz” by\u0142a dla niego wa\u017cniejsza ni\u017c inni. A w swoich badaniach naukowych naukowiec zawsze inspirowa\u0142 si\u0119 opini\u0105 Gustava T. Fechnera: „Nic nie powstanie, zaistnieje, przeminie w ciele, je\u015bli nie powstanie, zaistnieje, przeminie w duchu”. Stern uwa\u017ca\u0142 to za podstawowy wz\u00f3r rz\u0105dz\u0105cy \u015bwiatem.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>\u017bycie osobiste i psychologia dzieci\u0119ca<\/span><\/h2>\n\n\n\nObok studi\u00f3w filozoficznych Stern zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce psychologi\u0105 eksperymentaln\u0105, w szczeg\u00f3lno\u015bci interesowa\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy p\u0142ci\u0105 m\u0119sk\u0105 i \u017ce\u0144sk\u0105. W pa\u017adzierniku 1913 zorganizowa\u0142 zjazd wychowania m\u0142odzie\u017cy we Wroc\u0142awiu. Prezentowana w nim wystawa prac dzieci, uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 „heteroseksualnych”, mia\u0142a w zamierzeniu przyczyni\u0107 si\u0119 do popularyzacji koedukacji. Naukowiec przeprowadzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c testy student\u00f3w na temat r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy p\u0142ciami w psychologii. Na przyk\u0142ad da\u0142 zadanie wskazania, kto jest autorem tej pracy, m\u0119\u017cczyzn\u0105 lub kobiet\u0105, najpierw pobieraj\u0105c wszystkie wskaz\u00f3wki z tekstu. Po przeczytaniu tekstu ka\u017cdy musia\u0142 wyrazi\u0107 swoj\u0105 opini\u0119, wspieraj\u0105c j\u0105 argumentami.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie Stern zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce jest ma\u0142o prawdopodobne, aby znalaz\u0142 porozumienie w tych sprawach z kolegami i by\u0142 z g\u00f3ry gotowy: „Wiedzia\u0142em, \u017ce b\u0119d\u0119 musia\u0142 na lata, mo\u017ce nawet na dziesi\u0105tki lat, zamkn\u0105\u0107 si\u0119 przed \u015bwiatem”.<\/p>\n\n\n\nA jeszcze naukowiec uwielbia\u0142 je\u017adzi\u0107 na rowerze. Je\u017adzi\u0142 nim Wroc\u0142awiem, wzd\u0142u\u017c Odry i do okolicznych wsi.<\/p>\n\n\n\n
W stolicy Dolnego \u015al\u0105ska William Stern zaaran\u017cowa\u0142 tak\u017ce swoje \u017cycie osobiste – o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Klar\u0105 Joseeph. Para mia\u0142a troje dzieci, dwie c\u00f3rki – Hild\u0119 i Ev\u0119 oraz syna G\u00fcnthera .<\/p>\n\n\n\n
Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, to narodziny spadkobierc\u00f3w sk\u0142oni\u0142y go do podj\u0119cia bada\u0144 nad rozwojem dzieci. Stern pocz\u0105tkowo my\u015bla\u0142 o sze\u015bciocz\u0119\u015bciowej monografii, ale uko\u0144czy\u0142 tylko dwie: o mowie dzieci\u0119cej (1907) i o wspomnieniach i k\u0142amstwach we wczesnym dzieci\u0144stwie (1909). W sumie w latach 1897-1916 naukowiec stworzy\u0142 5 tysi\u0119cy stron odr\u0119cznych notatek.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Wygnanie i emigracja<\/span><\/h2>\n\n\n\nSyn Williama Sterna, niemiecki pisarz i filozof G\u00fcnther Anders napisa\u0142 o ojcu, \u017ce „przecenia\u0142 \u015bwiat; poniewa\u017c by\u0142 dobrotliwy, nie docenia\u0142 jego z\u0142o\u015bliwo\u015bci”.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy Niemieckie Towarzystwo Psychologiczne zebra\u0142o si\u0119 w Berlinie w 1931 roku, Stern zosta\u0142 wybrany na jego przewodnicz\u0105cego. Instytut w Hamburgu obchodzi\u0142 60-lecie naukowca ksi\u0105\u017ck\u0105 jubileuszow\u0105. Dwa lata p\u00f3\u017aniej w Lipsku, po doj\u015bciu nazist\u00f3w do w\u0142adzy, ci sami ludzie skre\u015blili jego nazwisko z list uczestnik\u00f3w, przestali si\u0119 do niego odwo\u0142ywa\u0107 w swoich raportach i nie wpu\u015bcili go do w\u0142asnego Instytutu. Jako \u017byd uczony zosta\u0142 pozbawiony wszystkich stanowisk i tytu\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W rezultacie Stern wraz z \u017con\u0105 Klar\u0105 wyemigrowa\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie do \u015bmierci, w 1938 roku, wyk\u0142ada\u0142 na Duke University w Durham.<\/p>\n\n\n\n
<\/span>Dlaczego we Wroc\u0142awiu zapomnieli o Sternie?<\/span><\/h2>\n\n\n\nWilliam Stern mia\u0142 pecha z biografami i badaczami. Z nieznanych przyczyn Maciej \u0141agiewski pomin\u0105\u0142 go w swoim studium „Wroc\u0142awscy \u017bydzi, 1850-1944”. Tym bardziej zaskakuj\u0105ce jest to, \u017ce profesorom z Wroc\u0142awia po\u015bwi\u0119ci\u0142 osobn\u0105 sekcj\u0119 w swoim albumie. Wci\u0105\u017c pozostaje tajemnic\u0105, dlaczego wybitny filozof, psycholog i pedagog, mieszkaj\u0105cy we Wroc\u0142awiu prawie 20 lat, nie zas\u0142u\u017cy\u0142 nawet na wzmiank\u0119 w tak kapitalnej pracy.<\/p>\n\n\n\n
W Instytucie Psychologii Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego w ca\u0142ej powojennej historii nie napisano ani jednej pracy magisterskiej, nie zorganizowano ani jednej konferencji naukowej po\u015bwi\u0119conej Sternowi.<\/p>\n\n\n\n
A je\u015bli te dziwactwa mo\u017cna jeszcze wyt\u0142umaczy\u0107 faktem, \u017ce naukowiec nie stworzy\u0142 w\u0142asnej szko\u0142y i nie zapewni\u0142 ci\u0105g\u0142o\u015bci swojej nauki, to ca\u0142kowity brak wzmianki o Williamie Sternie, tw\u00f3rcy unikalnego systemu obliczeniowego IQ i duchowym ojcu spo\u0142eczno\u015bci Mensy, licz\u0105cej obecnie ponad 100 000 cz\u0142onk\u00f3w, na wroc\u0142awskim polu kulturowym jest ca\u0142kowicie niezrozumia\u0142y.<\/p>\n\n\n\nI to pomimo faktu, \u017ce popiersie Fritza Habera, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z nazistami i osobi\u015bcie testowa\u0142 iperyt na ludziach, znajduje si\u0119 w widocznym miejscu, we Galerii S\u0142awnych Wroc\u0142awian.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nazwiska Williama Sterna nie ma w Encyklopedii Wroc\u0142awia, nie ma te\u017c jego popiersia w Galerii S\u0142awnych Wroc\u0142awian. Nie ma sensu szuka\u0107 wzmianki o tej osobie w Polskiej Wikipedii (odpowiedni artyku\u0142 jest tylko w wersji angielskiej). Co wi\u0119cej, w ca\u0142ej powojennej historii Wroc\u0142awia o Sternie nie napisano nawet ma\u0142ego eseju dziennikarskiego. Jednocze\u015bnie profesor William Stern, kt\u00f3ry […]<\/p>\n","protected":false},"author":319,"featured_media":2827,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1167],"tags":[2441,2501,2505,2498,2502,2507,2500,2496,2435,2503,2499,2436,2506,2508,2504],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-3469","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-education","8":"tag-ciekawostki-o-znanych-ludziach","9":"tag-czy-mozna-zmierzyc-inteligencje","10":"tag-dlaczego-we-wroclawiu-zapomnieli-o-sternie","11":"tag-dlaczego-we-wroclawiu-zapomnieli-o-williamie-sternie","12":"tag-doktor-william-stern","13":"tag-historia-naukowca","14":"tag-jednoczesnie-profesor-william-stern","15":"tag-rozwoj-edukacji","16":"tag-slawni-ludzie","17":"tag-spory-z-freudem-i-filozofia","18":"tag-william-stern","19":"tag-wroclawianie","20":"tag-wroclawscy-naukowcy","21":"tag-znani-naukowcy","22":"tag-zycie-osobiste-i-psychologia-dziecieca","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/319"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3469"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3469\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3482,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3469\/revisions\/3482"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3469"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3469"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3469"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}