{"id":3538,"date":"2022-12-08T19:44:38","date_gmt":"2022-12-08T18:44:38","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.one\/?p=3538"},"modified":"2023-04-01T20:27:15","modified_gmt":"2023-04-01T18:27:15","slug":"jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu-3538","title":{"rendered":"Jak zacz\u0105\u0142 si\u0119 wolny handel we Wroc\u0142awiu?"},"content":{"rendered":"\n<p>Czy wiedzieli Pa\u0144stwo, \u017ce wolny handel we Wroc\u0142awiu istnieje od nieco ponad 200 lat, a podzi\u0119kowa\u0107 za to musimy pruskiemu monarchowi Fryderykowi Wilhelmowi III, kt\u00f3ry w 1811 roku zni\u00f3s\u0142 przywileje handlowe w Prusach?<\/p>\n\n\n\n<p>W tym artykule na stronie <a href=\"http:\/\/wroclaw.one\">wroclaw.one<\/a> opowiemy Wam, jak przebiega\u0142a ta wa\u017cna reforma gospodarcza i jakie by\u0142y jej konsekwencje dla miasta.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2e53bcd79ec\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2e53bcd79ec\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu-3538\/#Koniec_gildii_rzemieslniczych\" >Koniec gildii rzemie\u015blniczych<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu-3538\/#Jaki_byl_stosunek_do_wolnego_handlu_we_Wroclawiu\" >Jaki by\u0142 stosunek do wolnego handlu we Wroc\u0142awiu?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu-3538\/#Co_stracily_gildie_po_1811_roku\" >Co straci\u0142y gildie po 1811 roku?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu-3538\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Koniec_gildii_rzemieslniczych\"><\/span>Koniec gildii rzemie\u015blniczych<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Dekret kr\u00f3lewski z 1811 roku o prawie do uprawiania rzemios\u0142a i handlu w Prusach spotka\u0142 si\u0119 z niejednoznacznymi reakcjami spo\u0142ecze\u0144stwa. Dla gospodarki kraju og\u00f3lnie by\u0142 on z pewno\u015bci\u0105 post\u0119powy, ale tysi\u0105ce ludzi pozosta\u0142o bez \u015brodk\u00f3w do \u017cycia i rekompensaty za straty materialne.<\/p>\n\n\n\n<p>Co tak naprawd\u0119 oznacza\u0142 ten dekret? Gildie zosta\u0142y faktycznie zlikwidowane, gdy\u017c straci\u0142y prawo do wydawania zezwole\u0144 na wykonywanie rzemios\u0142a i handlu. Funkcje te zosta\u0142y przekazane wydzia\u0142om policji i magistratom, kt\u00f3re teraz wydawa\u0142y certyfikaty wszystkim ch\u0119tnym. Dla gildii, kt\u00f3re od wiek\u00f3w kontrolowa\u0142y handel i produkcj\u0119 rzemie\u015blnicz\u0105, by\u0142 to ogromny wstrz\u0105s, po kt\u00f3rym ju\u017c nigdy si\u0119 nie podnios\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jaki_byl_stosunek_do_wolnego_handlu_we_Wroclawiu\"><\/span>Jaki by\u0142 stosunek do wolnego handlu we Wroc\u0142awiu?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142aw zawsze by\u0142 znany z twardego podej\u015bcia do &#8222;postronnych&#8221;, a lokalni przedsi\u0119biorcy wiedzieli jak chroni\u0107 swoje interesy, nawet je\u015bli ich konkurenci byli chronieni przez przepisy prawa. Tak by\u0142o w przypadku wolnego handlu chlebem, kt\u00f3ry zosta\u0142 dopuszczony w mie\u015bcie pod koniec XVI wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>Zgodnie z tym dekretem na targu mogli sprzedawa\u0107 pieczywo nie tylko cz\u0142onkowie gildii piekarskiej, ale tak\u017ce rzemie\u015blnicy, kt\u00f3rzy nie byli cz\u0142onkami gildii. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a na tym, \u017ce jedni handlowali na targu, na wolnym powietrzu, a inni w sklepach miejskich.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142adze Wroc\u0142awia kontrolowa\u0142y handel chlebem, jego cen\u0119, jako\u015b\u0107, przestrzeganie praw sprzedawc\u00f3w, ale nie przeszkadza\u0142o to wroc\u0142awskiej gildii piekarskiej w utrudnianiu \u017cycia konkurentom.<\/p>\n\n\n\n<p>Pilnowali na przyk\u0142ad, aby chleb wypiekany poza miastem by\u0142 dok\u0142adnie sprawdzany pod k\u0105tem zgodno\u015bci z receptur\u0105, jako\u015bci\u0105 i normami wagowymi. W przypadku najmniejszego naruszenia, &#8222;niespe\u0142niaj\u0105cy norm&#8221; produkt by\u0142 konfiskowany i przekazywany do szpitali i zak\u0142ad\u00f3w charytatywnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnym utrudnieniem dla przyjezdnych by\u0142 dekret zabraniaj\u0105cy wywozu niesprzedanych produkt\u00f3w z Wroc\u0142awia. Handlowcy wykorzystywali ten przepis na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107, skupuj\u0105c pod koniec dnia niesprzedany chleb za marne grosze.<\/p>\n\n\n\n<p>Surowe przepisy dotycz\u0105ce handlu zbo\u017cem zabrania\u0142y r\u00f3wnie\u017c dostarczania towaru klientom do domu, na czym zn\u00f3w skorzystali cz\u0142onkowie zwi\u0105zku piekarskiego, kt\u00f3rzy mieli stacjonarne punkty sprzeda\u017cy w ca\u0142ym mie\u015bcie, a nie tylko na targu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Co_stracily_gildie_po_1811_roku\"><\/span>Co straci\u0142y gildie po 1811 roku?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wst\u0105pienie do gildii dawa\u0142o jej cz\u0142onkom liczne przywileje, a sama gildia uzyskiwa\u0142a znaczne dochody z op\u0142at wst\u0119pnych.<\/p>\n\n\n\n<p>I tak, jak wynika z dokument\u00f3w archiwalnych, w 1811 r. we Wroc\u0142awiu funkcjonowa\u0142o oko\u0142o 700 licencji handlowych i rzemie\u015blniczych, kt\u00f3re zapewnia\u0142y wygodny spos\u00f3b \u017cycia dla 800 wp\u0142ywowych rodzin. Dekret kr\u00f3lewski z 1811 r. pozbawi\u0142 je dochod\u00f3w, co spowodowa\u0142o protesty i naciski na magistrat, kt\u00f3ry ostatecznie odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do cesarza o anulowanie lub przynajmniej odroczenie dekretu.<\/p>\n\n\n\n<p>W szczeg\u00f3lno\u015bci w swojej apelacji cz\u0142onkowie wroc\u0142awskiego magistratu napisali, \u017ce pozbawienie cz\u0142onk\u00f3w gildii ich &#8222;legalnych&#8221; praw doprowadzi do ich ca\u0142kowitego bankructwa i zubo\u017cenia, a ewentualne odszkodowanie kosztowa\u0142oby skarbu pa\u0144stwa ponad milion talar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystko to jednak posz\u0142o na marne, gdy\u017c &#8222;\u0142zawe&#8221; pro\u015bby nie poruszy\u0142y serc kr\u00f3lewskich urz\u0119dnik\u00f3w. Autor ustawy &#8222;o wprowadzeniu wolnego handlu&#8221;, minister Karl Hardenberg, stwierdzi\u0142, \u017ce &#8222;\u015bredniowieczne normy ju\u017c dawno straci\u0142y swoj\u0105 aktualno\u015b\u0107 i s\u0105 szkodliwe dla spo\u0142ecze\u0144stwa&#8221; i poradzi\u0142 w\u0142adzom Wroc\u0142awia, by cz\u0119\u015bciej my\u015bla\u0142y o prawach wi\u0119kszo\u015bci, a nie kilkuset obywateli.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednocze\u015bnie nie spe\u0142ni\u0142y si\u0119 nadzieje rz\u0105du, \u017ce wszystko rozwi\u0105\u017ce si\u0119 samo. Sytuacja we Wroc\u0142awiu pogarsza\u0142a si\u0119. Przedstawiciele gildii dos\u0142ownie bombardowali magistrat pozwami, przez co cesarz zosta\u0142 zmuszony do interwencji.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"230\" height=\"219\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-27.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3539\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Przyjecha\u0142 do Wroc\u0142awia, gdzie po d\u0142ugich negocjacjach z przedstawicielami gildii osi\u0105gni\u0119to porozumienie: nie odwo\u0142ano reformy, ale z\u0142agodzono jej warunki i wyd\u0142u\u017cono termin.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span>Podsumowanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142awskie kramy targowe, stoj\u0105ce od pocz\u0105tku XIII wieku, zosta\u0142y zburzone 10 lat p\u00f3\u017aniej, w 1821 roku. Na ich miejscu pojawi\u0142y si\u0119 kamienice, w kt\u00f3rych mie\u015bci\u0142y si\u0119 sklepy dzia\u0142aj\u0105ce ju\u017c wed\u0142ug nowych przepis\u00f3w prawa. Proces wykupu praw do pasa\u017cy handlowych by\u0142 powolny i trwa\u0142 do lat 30. XX wieku, a\u017c do doj\u015bcia do w\u0142adzy w Niemczech nazist\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy wiedzieli Pa\u0144stwo, \u017ce wolny handel we Wroc\u0142awiu istnieje od nieco ponad 200 lat, a podzi\u0119kowa\u0107 za to musimy pruskiemu monarchowi Fryderykowi Wilhelmowi III, kt\u00f3ry w 1811 roku zni\u00f3s\u0142 przywileje handlowe w Prusach? W tym artykule na stronie wroclaw.one opowiemy Wam, jak przebiega\u0142a ta wa\u017cna reforma gospodarcza i jakie by\u0142y jej konsekwencje dla miasta. Koniec [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":311,"featured_media":2081,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[2441,2376,2374,2549,2553,2552,2383,2435,2550,2551,2436],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3538","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-ciekawostki-o-znanych-ludziach","9":"tag-fabryki-i-produkcje","10":"tag-fabryki-we-wroclawiu","11":"tag-jak-zaczal-sie-wolny-handel-we-wroclawiu","12":"tag-jaki-byl-stosunek-do-wolnego-handlu-we-wroclawiu","13":"tag-koniec-gildii-rzemieslniczych","14":"tag-rozwoj-biznesu","15":"tag-slawni-ludzie","16":"tag-wolny-handel","17":"tag-wolny-handel-we-wroclawiu","18":"tag-wroclawianie","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/311"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3538"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3542,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3538\/revisions\/3542"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2081"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3538"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3538"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3538"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}