{"id":3810,"date":"2023-04-07T13:16:15","date_gmt":"2023-04-07T11:16:15","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.one\/?p=3810"},"modified":"2023-04-29T21:20:43","modified_gmt":"2023-04-29T19:20:43","slug":"tadeusz-rozewicz-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/tadeusz-rozewicz-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej-3810","title":{"rendered":"Tadeusz R\u00f3\u017cewicz. Od podziemia do \u015bwiatowej s\u0142awy dramaturgicznej"},"content":{"rendered":"\n<p>Tadeusz R\u00f3\u017cewicz urodzi\u0142 si\u0119 9 pa\u017adziernika 1921 roku w Radomsku. W ci\u0105gu 93 lat \u017cycia zas\u0142yn\u0105\u0142 jako poeta, prozaik, satyryk, scenarzysta i t\u0142umacz poezji w\u0119gierskiej. Ten utalentowany cz\u0142owiek jest zas\u0142u\u017cenie uznawany za jednego z najbardziej tw\u00f3rczych kontynuator\u00f3w awangardy literackiej w Polsce i na \u015bwiecie. Tadeusz R\u00f3\u017cewicz nie raz by\u0142 wymieniany jako kandydat do Nagrody Nobla \u2014 pisze <a href=\"http:\/\/wroclaw.one\">wroclaw.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2fe6769321f\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2fe6769321f\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/tadeusz-rozewicz-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej-3810\/#Poczatki_zycia\" >Pocz\u0105tki \u017cycia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/tadeusz-rozewicz-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej-3810\/#Po_wojnie\" >Po wojnie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/tadeusz-rozewicz-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej-3810\/#Nowy_Rozewicz\" >Nowy R\u00f3\u017cewicz<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/tadeusz-rozewicz-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej-3810\/#Wspolczesnosc\" >Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Poczatki_zycia\"><\/span>Pocz\u0105tki \u017cycia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Od 1939 roku m\u0142ody Tadeusz utrzymywa\u0142 rodzin\u0119, pracuj\u0105c jako dor\u0119czyciel, magazynier i czeladnik stolarski w fabryce mebli gi\u0119tych &#8222;Thonet&#8221;. Jego starszy brat Janusz namawia\u0142 go do wst\u0105pienia do konspiracji. Po nauce w tajnej szkole kadet\u00f3w, w 1942 roku Tadeusz wst\u0105pi\u0142 do Armii Krajowej z pseudonimem &#8222;Satyr&#8221;. Walczy\u0142 w le\u015bnym podziemiu w latach 1943-1944.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W 1944 roku wraz z bratem Januszem wyda\u0142 zbi\u00f3r &#8222;Echa le\u015bne&#8221;. Zawiera\u0142 on wiersze, epigramy, humor i proz\u0119 patriotyczn\u0105. M\u0142ody R\u00f3\u017cewicz inspirowa\u0142 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Juliusza S\u0142owackiego i Stefana \u017beromskiego, a tak\u017ce Kamila Baczy\u0144skiego. W ostatnim li\u015bcie z 1943 roku brat Janusz napisa\u0142, \u017ce Tadeusz b\u0119dzie lepszym poet\u0105 od niego. W 1944 roku brat zosta\u0142 rozstrzelany przez gestapo.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Po_wojnie\"><\/span>Po wojnie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po zako\u0144czeniu wojny R\u00f3\u017cewicz studiowa\u0142 w Krakowie, na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, gdzie zajmowa\u0142 si\u0119 histori\u0105 sztuki. Trwa\u0142o to jednak tylko cztery lata. Tadeusz do\u0142\u0105czy\u0142 do grupy m\u0142odej Neoawangardy Krakowskiej (T. Kantor, J. Nowosielski, K. Mikulski, A. Wr\u00f3blewski, A. Wajda).<\/p>\n\n\n\n<p>Tomy poetyckie Niepok\u00f3j (1947) i Czerwona r\u0119kawiczka (1948) zosta\u0142y uznane za rewolucyjne i da\u0142y nowy kszta\u0142t poezji b\u0119d\u0105cej w trakcie odbudowy po Auschwitz. Poezja R\u00f3\u017cewicza by\u0142a jednak krytykowana za nihilizm i wp\u0142ywy poet\u00f3w zachodnich ( Eliota, Pounda, Russella).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tadeusz by\u0142 sceptyczny wobec komunizmu i pr\u00f3bowa\u0142 opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119. Wkr\u00f3tce R\u00f3\u017cewicz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Budapesztu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W 1950 roku ponownie zacz\u0105\u0142 interesowa\u0107 si\u0119 obrazem zwyk\u0142ego cz\u0142owieka. Nie by\u0142 to ju\u017c socrealizm, ale spos\u00f3b, w jaki opisywa\u0142 szaro\u015b\u0107 ludzkiego \u017cycia, czerpa\u0142 z filozofii \u201eRz\u0119sa\u201d Leopolda Staffa.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142 do Polski. W latach 50-tych w rodzinie R\u00f3\u017cewicza urodzi\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch syn\u00f3w. Rodzina \u017cy\u0142a do\u015b\u0107 biednie i daleko od poetyckiej atmosfery.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W tomiku &#8222;Czas, kt\u00f3ry idzie&#8221; Tadeusz nadal krytykowa\u0142 komunizm.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1400\" height=\"900\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-41.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3811\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-41.png 1400w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-41-300x193.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-41-768x494.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-41-696x447.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw.one\/wp-content\/uploads\/sites\/42\/2023\/04\/image-41-1068x687.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1400px) 100vw, 1400px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nowy_Rozewicz\"><\/span>Nowy R\u00f3\u017cewicz<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po \u015bmierci Stalina Polska wreszcie otworzy\u0142a si\u0119 na Zach\u00f3d. R\u00f3\u017cewicz zacz\u0105\u0142 zachwyca\u0107 si\u0119 parysk\u0105 awangard\u0105 w tw\u00f3rczo\u015bci Becketta i Joneska. Napisa\u0142 sw\u00f3j pierwszy dramat &#8222;Kartoteka&#8221;. Sta\u0142 si\u0119 on jego najbardziej rewolucyjnym tworem, reformuj\u0105cym \u015bwiatowe osi\u0105gni\u0119cia teatru absurdu. Jego abstrakcyjna wizja, neobarokowe i formalistyczne poszukiwania znalaz\u0142y wyraz w poemacie &#8222;Zielona r\u00f3\u017ca&#8221; i tomie &#8222;Nic w p\u0142aszczu Prospera&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Poeta nale\u017cy do autor\u00f3w, kt\u00f3rych ksi\u0105\u017cki by\u0142y najcz\u0119\u015bciej t\u0142umaczone z j\u0119zyka polskiego. Sta\u0142o si\u0119 to 49 razy. W 2000 roku R\u00f3\u017cewicz otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Literack\u0105 Nike za tom poezji &#8222;Matka odchodzi&#8221;. Zawiera on intymne wyznania poety, wspomnienia o bracie Stanis\u0142awie, matce Stefanii, wsp\u00f3lne zdj\u0119cia oraz fragmenty list\u00f3w od matki, gdy jeszcze ukrywa\u0142 si\u0119 w 1943 roku. Jest te\u017c kartka z kalendarza Tadeusza z 1957 roku z dopiskiem przy dacie 16 lipca. Jest tam napisane, \u017ce matka zmar\u0142a o godzinie 10:20.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wspolczesnosc\"><\/span>Wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>We wsp\u00f3\u0142czesnych pracach R\u00f3\u017cewicza wida\u0107 niepok\u00f3j i gorycz pokolenia, kt\u00f3re wyros\u0142o na walce z okupantem. By\u0142y cz\u0142onek podziemia pokazuje swojego bohatera jako osob\u0119 zdezintegrowan\u0105, zagubion\u0105 w \u015bwiecie rozpadaj\u0105cych si\u0119 form, pozbawion\u0105 to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3\u017cewicz wyst\u0119puje nie tylko jako sceptyk, ale tak\u017ce jako buntownik przeciwko porz\u0105dkowi \u015bwiata. Jego &#8222;Kartoniada&#8221; uwa\u017cana jest za najwa\u017cniejszy powojenny utw\u00f3r dramatyczny. Pokolenie poety, kt\u00f3re bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142o znale\u017a\u0107 swoje miejsce w chaosie wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia, znajduje w tym dramacie swoje odzwierciedlenie. &#8222;Kartoteka&#8221; radykalnie poszerzy\u0142a kanon mo\u017cliwo\u015bci inscenizacji teatru. W tym poza granicami Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>Dramat przedstawia dwa obrazy: wewn\u0119trzn\u0105 pustk\u0119 g\u0142\u00f3wnego bohatera oraz przep\u0142yw zjawisk, ludzi i zdarze\u0144, kt\u00f3re przechodz\u0105 przez pok\u00f3j bohatera i atakuj\u0105 go. To w\u0142a\u015bnie ten utw\u00f3r zdo\u0142a\u0142 zmieni\u0107 oblicze europejskiej dramaturgii. Od czasu premiery w 1960 roku Kartoteka nie traci na aktualno\u015bci. Nie ma chyba okresu, w kt\u00f3rym sztuka ta nie by\u0142aby wystawiana w teatrach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Debiutancka sztuka R\u00f3\u017cewicza sta\u0142a si\u0119 klasyk\u0105 awangardy teatralnej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tadeusz R\u00f3\u017cewicz zmar\u0142 w kwietniu 2014 roku we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tadeusz R\u00f3\u017cewicz urodzi\u0142 si\u0119 9 pa\u017adziernika 1921 roku w Radomsku. W ci\u0105gu 93 lat \u017cycia zas\u0142yn\u0105\u0142 jako poeta, prozaik, satyryk, scenarzysta i t\u0142umacz poezji w\u0119gierskiej. Ten utalentowany cz\u0142owiek jest zas\u0142u\u017cenie uznawany za jednego z najbardziej tw\u00f3rczych kontynuator\u00f3w awangardy literackiej w Polsce i na \u015bwiecie. Tadeusz R\u00f3\u017cewicz nie raz by\u0142 wymieniany jako kandydat do Nagrody Nobla [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":314,"featured_media":3726,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[2759,2757,2761,2763,2762,2758,2756,2435,2755,2760,2436],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[83],"class_list":{"0":"post-3810","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-historia-slynnego-pisarza","9":"tag-kandydat-do-nagrody-nobla","10":"tag-ksiazki-pisarzy","11":"tag-ksiazki-we-wroclawiu","12":"tag-literatura-wroclawska","13":"tag-nowy-rozewicz","14":"tag-od-podziemia-do-swiatowej-slawy-dramaturgicznej","15":"tag-slawni-ludzie","16":"tag-tadeusz-rozewicz","17":"tag-tworczosc-pisarza","18":"tag-wroclawianie","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","20":"motype-eternal","21":"moformat-vlasna"},"modified_by":"Iryna Semerenko","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3810","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/314"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3814,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3810\/revisions\/3814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3810"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3810"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3810"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}