{"id":6657,"date":"2025-08-06T13:10:48","date_gmt":"2025-08-06T11:10:48","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.one\/?p=6657"},"modified":"2025-08-06T13:36:36","modified_gmt":"2025-08-06T11:36:36","slug":"ostatni-latarnicy-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/ostatni-latarnicy-we-wroclawiu-6657","title":{"rendered":"Ostatni latarnicy we Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"\n

Wiele os\u00f3b obawia si\u0119, \u017ce sztuczna inteligencja odbiera ludziom prac\u0119. W rzeczywisto\u015bci profesje znikaj\u0105 nieustannie, przez ca\u0142\u0105 histori\u0119. Czasem ma to zwi\u0105zek z rozwojem technologii, czasem nie, ale jest to naturalny proces, kt\u00f3ry zale\u017cy od tego, czego ludzko\u015b\u0107 potrzebuje, a czego ju\u017c nie. Dalej na wroclaw.one<\/a> opowiemy o jednej z takich profesji, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c istnieje, zw\u0142aszcza we Wroc\u0142awiu, ale stopniowo zanika \u2013 o mistrzach latarni gazowych.<\/p>\n\n\n\n

Zaw\u00f3d, kt\u00f3ry pachnie przesz\u0142o\u015bci\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli wieczorem przespacerujesz si\u0119 po Wroc\u0142awiu i znajdziesz si\u0119 na Ostrowie Tumskim, \u0142atwo poczujesz powiew XIX wieku. To w\u0142a\u015bnie tutaj, w\u015br\u00f3d w\u0105skich uliczek i zabytkowych ko\u015bcio\u0142\u00f3w, zapalaj\u0105 si\u0119 ostatnie gazowe latarnie miasta. Pierwsza taka latarnia rozb\u0142ys\u0142a we Wroc\u0142awiu ju\u017c w 1846 roku, gdy o\u015bwietlenie uliczne zaczyna\u0142o przechodzi\u0107 z kagank\u00f3w na nowocze\u015bniejsze, gazowe technologie. W\u00f3wczas miasto sz\u0142o w parze z europejskimi stolicami, gdzie latarnicy byli tak samo niezb\u0119dni, jak dzi\u015b elektrycy.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b ta profesja wygl\u0105da jak \u017cywa ekspozycja muzealna. W mie\u015bcie pozosta\u0142y 103 latarnie gazowe, a wszystkie znajduj\u0105 si\u0119 na terenie Ostrowa Tumskiego. Ka\u017cdego wieczoru zapala je latarnik \u2013 m\u0119\u017cczyzna w czarnym p\u0142aszczu i kapeluszu, kt\u00f3ry bardziej przypomina bohatera powie\u015bci historycznej ni\u017c pracownika urz\u0119du miasta. Pod p\u0142aszczem nosi specjalny kartrid\u017c z butanem i kij do zapalania, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego obchodzi wszystkie latarnie, a rano wraca, aby je zgasi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ta praca to nie sezonowa romantyka, lecz prawdziwa s\u0142u\u017cba miastu: 365 dni w roku, w ka\u017cd\u0105 pogod\u0119. Latarnicy kontynuuj\u0105 rytua\u0142, kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci europejskich miast dawno pozosta\u0142 jedynie we wspomnieniach. I cho\u0107 latarnie gazowe stopniowo znika\u0142y ju\u017c w latach 60. XX wieku, Wroc\u0142aw postanowi\u0142 zachowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 historii \u017cyw\u0105. Dzi\u0119ki temu ka\u017cdy wiecz\u00f3r zaczyna si\u0119 tutaj od ma\u0142ego \u015bwietlnego spektaklu, kt\u00f3ry przypomina, \u017ce nawet w dobie lamp LED i inteligentnego o\u015bwietlenia romantyka przesz\u0142o\u015bci wci\u0105\u017c \u017cyje.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego latarnicy znikaj\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce romantyzm wieczornego zapalania latarni m\u00f3g\u0142by trwa\u0107 wiecznie, ale rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 bardziej prozaiczna. Od po\u0142owy XX wieku wi\u0119kszo\u015b\u0107 miast Europy przesz\u0142a na elektryczne i zautomatyzowane o\u015bwietlenie. Sieci gazowe wymaga\u0142y sta\u0142ego nadzoru, koszty gazu ros\u0142y, a bezpiecze\u0144stwo pozostawa\u0142o s\u0142abym punktem \u2014 ka\u017cdy wyciek czy uszkodzenie mog\u0142o prowadzi\u0107 do awarii. Z tego powodu od lat 60. we Wroc\u0142awiu stopniowo demontowano wi\u0119kszo\u015b\u0107 latarni gazowych, pozostawiaj\u0105c jedynie ma\u0142\u0105 wysp\u0119 przesz\u0142o\u015bci \u2013 Ostr\u00f3w Tumski.<\/p>\n\n\n\n

Kolejnym powodem zanikania profesji jest ekonomia i rytm wsp\u00f3\u0142czesnego miasta. Utrzymywanie ca\u0142ego etatu latarnik\u00f3w dla stu latarni to droga przyjemno\u015b\u0107. Dla miejskich s\u0142u\u017cb komunalnych pro\u015bciej jest zainstalowa\u0107 opraw\u0119 LED z czujnikiem ruchu czy automatycznym wy\u0142\u0105cznikiem czasowym, ni\u017c p\u0142aci\u0107 za codzienn\u0105, a do tego nocn\u0105, prac\u0119 cz\u0142owieka. Co wi\u0119cej, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni mieszka\u0144cy miast coraz rzadziej ceni\u0105 prac\u0119 r\u0119czn\u0105, gdy chodzi o zwyk\u0142e o\u015bwietlenie uliczne.<\/p>\n\n\n\n

Jednak Wroc\u0142aw jest wyj\u0105tkiem od regu\u0142y. Tutaj zdecydowano, \u017ce atmosfera starego miasta jest warta tych koszt\u00f3w, a zachowanie zawodu latarnika sta\u0142o si\u0119 swego rodzaju gestem na rzecz dziedzictwa i atrakcyjno\u015bci turystycznej. W wi\u0119kszo\u015bci europejskich miast latarnicy gazowi dawno przeszli do historii, a we Wroc\u0142awiu ich zanikanie powstrzymuje nie tylko nostalgia, ale i ch\u0119\u0107 podarowania turystom poczucia, \u017ce trafili w zupe\u0142nie inn\u0105 epok\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\u017bywa legenda i atrakcja turystyczna<\/h2>\n\n\n\n

Dzi\u015b latarnik we Wroc\u0142awiu to symbol miasta, kt\u00f3ry o\u017cywia jego histori\u0119 na oczach przechodni\u00f3w. Mo\u017cna go zobaczy\u0107 ka\u017cdego wieczoru na Ostrowie Tumskim \u2013 wysoki cie\u0144 w czarnym p\u0142aszczu i kapeluszu powoli przemieszcza si\u0119 od latarni do latarni, zapalaj\u0105c jedn\u0105 po drugiej ponad sto gazowych opraw. Ta praca wygl\u0105da niemal teatralnie: o zmierzchu rozb\u0142yska \u017c\u00f3\u0142ty p\u0142omie\u0144, a w\u0105skie uliczki zamieniaj\u0105 si\u0119 w scen\u0119, na kt\u00f3rej gra tylko jeden aktor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzie\u0144 pracy latarnika zaczyna si\u0119 wraz z zachodem s\u0142o\u0144ca. Najpierw obchodzi wszystkie latarnie, podnosz\u0105c kij z ma\u0142\u0105 pochodni\u0105 do knota pod szklan\u0105 os\u0142on\u0105. Pod p\u0142aszczem nosi butl\u0119 z butanem, kt\u00f3ra zasila ten p\u0142omyk. Zadanie wymaga uwagi i wytrzyma\u0142o\u015bci: trzeba pokona\u0107 tras\u0119 w ka\u017cd\u0105 pogod\u0119 \u2014 i w deszcz, i w zimow\u0105 zamie\u0107. A o \u015bwicie latarnik wraca, aby zgasi\u0107 ognie, i cykl powtarza si\u0119 nast\u0119pnego wieczoru. To jeden z nielicznych zawod\u00f3w, gdzie grafik podporz\u0105dkowuje si\u0119 naturalnemu rytmowi doby.<\/p>\n\n\n\n

Dla turyst\u00f3w spotkanie z latarnikiem to wydarzenie \u017cycia. Wielu specjalnie przychodzi na Ostr\u00f3w Tumski przed zachodem s\u0142o\u0144ca, aby zobaczy\u0107, jak stopniowo rozb\u0142yskuje ca\u0142y kwarta\u0142. Zdj\u0119cie latarnika z ogniem w r\u0119ku to jedna z najpopularniejszych pami\u0105tek przywo\u017conych z Wroc\u0142awia. I cho\u0107 sama praca jest rutynowa, ma w sobie szczeg\u00f3lny urok: to w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki latarnikowi miasto na kilka godzin pogr\u0105\u017ca si\u0119 w atmosferze XIX wieku.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie ta romantyka ma r\u00f3wnie\u017c praktyczne znaczenie dla miasta. Jest to element marki Wroc\u0142awia, jego dodatkowy (w por\u00f3wnaniu z oficjalnymi<\/a>) symbol, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia go spo\u015br\u00f3d innych polskich i europejskich miast. Nieprzypadkowo tylko kilka miast w UE mo\u017ce pochwali\u0107 si\u0119 podobn\u0105 tradycj\u0105. W\u015br\u00f3d nich Zagrzeb, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c przekszta\u0142ci\u0142 zapalanie latarni w atrakcj\u0119. Ale we Wroc\u0142awiu ten rytua\u0142 szczeg\u00f3lnie harmonijnie wplata si\u0119 w historyczn\u0105 tkank\u0119 Ostrowa Tumskiego, gdzie stare ko\u015bcio\u0142y i kamienne mosty s\u0105 jakby stworzone do \u015bwiat\u0142a latarni gazowych.<\/p>\n\n\n\n

Tak wi\u0119c, podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 miast na \u015bwiecie dawno powierzy\u0142a o\u015bwietlenie uliczne automatycznym czujnikom, we Wroc\u0142awiu ka\u017cdy wiecz\u00f3r zaczyna si\u0119 od ma\u0142ego p\u0142omyka, zapalanego przez latarnika. I by\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie sprawia, \u017ce miasto jest tak \u017cywe i niezapomniane dla turyst\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wiele os\u00f3b obawia si\u0119, \u017ce sztuczna inteligencja odbiera ludziom prac\u0119. W rzeczywisto\u015bci profesje znikaj\u0105 nieustannie, przez ca\u0142\u0105 histori\u0119. Czasem ma to zwi\u0105zek z rozwojem technologii, czasem nie, ale jest to naturalny proces, kt\u00f3ry zale\u017cy od tego, czego ludzko\u015b\u0107 potrzebuje, a czego ju\u017c nie. Dalej na wroclaw.one opowiemy o jednej z takich profesji, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c istnieje, […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":6632,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[4185,4183,4180,4182,4174,4175,4184,4177,4181,4179,4176,4178],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[3447],"class_list":{"0":"post-6657","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-atmosfera-starego-miasta","9":"tag-atrakcja-turystyczna-polski","10":"tag-europejskie-latarnie-gazowe","11":"tag-historia-wroclawia-2","13":"tag-ostrow-tumski-wroclaw","14":"tag-praca-latarnika","15":"tag-romantyzm-starego-miasta","16":"tag-symbole-wroclawia","17":"tag-wieczorny-wroclaw","18":"tag-wroclaw-latarnie-gazowe","19":"tag-zabytkowe-oswietlenie-uliczne","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","21":"motype-eternal","22":"moformat-3447"},"modified_by":"Kyrylo Zhykharev","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6657","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6657"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6657\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6665,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6657\/revisions\/6665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6657"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6657"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6657"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6657"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6657"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6657"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}