{"id":6696,"date":"2025-08-06T23:12:22","date_gmt":"2025-08-06T21:12:22","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw.one\/?p=6696"},"modified":"2025-08-06T23:34:33","modified_gmt":"2025-08-06T21:34:33","slug":"renowacja-organow-w-kosciolach-jak-we-wroclawiu-ozywa-glos-przeszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/eternal\/renowacja-organow-w-kosciolach-jak-we-wroclawiu-ozywa-glos-przeszlosci-6696","title":{"rendered":"Renowacja organ\u00f3w w ko\u015bcio\u0142ach: jak we Wroc\u0142awiu o\u017cywa g\u0142os przesz\u0142o\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

Co \u0142\u0105czy zegarmistrza, rze\u017abiarza, architekta i muzyka? Wszyscy oni s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zespo\u0142u, kt\u00f3ry mo\u017ce \u201eo\u017cywi\u0107\u201d organy ko\u015bcielne. Zw\u0142aszcza, je\u015bli to legendarny instrument z XVIII wieku, kt\u00f3ry po po\u017carze milcza\u0142 ponad czterdzie\u015bci lat. I w\u0142a\u015bnie tak\u0105 histori\u0119 prze\u017cy\u0142 Wroc\u0142aw \u2013 miasto, w kt\u00f3rym renowacja organ\u00f3w sta\u0142a si\u0119 prawdziw\u0105 sztuk\u0105 i symbolem powrotu utraconego brzmienia. Szczeg\u00f3\u0142y \u2013 na wroclaw.one<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Zaw\u00f3d, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy technik\u0119 z poezj\u0105: kto odnawia organy?<\/h2>\n\n\n\n

Kiedy m\u00f3wimy o renowacji organ\u00f3w, nie nale\u017cy wyobra\u017ca\u0107 sobie tylko muzyka ze \u015brubokr\u0119tem. To praca zespo\u0142owa, w kt\u00f3rej spotykaj\u0105 si\u0119 umiej\u0119tno\u015bci rze\u017abiarza, in\u017cyniera, akustyka, chemika i historyka sztuki. Renowator organ\u00f3w to specjalista rzadkiej profesji, kt\u00f3ra wymaga niemal jubilerskiej precyzji i zrozumienia ka\u017cdego detalu. M\u00f3wimy bowiem o instrumencie, w kt\u00f3rym jest kilka tysi\u0119cy piszcza\u0142ek, dziesi\u0105tki mechanicznych element\u00f3w i akustyka, kt\u00f3ra musi brzmie\u0107 nie gorzej ni\u017c 200 lat temu.<\/p>\n\n\n\n

Organy s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 architektury \u015bwi\u0105tyni, jednocze\u015bnie jej g\u0142osem i twarz\u0105. Dlatego renowacja dotyczy zar\u00f3wno brzmienia, jak i wygl\u0105du zewn\u0119trznego: rze\u017ab, element\u00f3w drewnianych, z\u0142oce\u0144, a nawet farb. W procesie pracuj\u0105 arty\u015bci, stolarze, muzykolodzy, kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnie odtwarzaj\u0105 wszystko \u2013 od najmniejszych figurek anio\u0142\u00f3w po barw\u0119 konkretnej piszcza\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n

We Wroc\u0142awiu projekty te maj\u0105 prawie zawsze charakter mi\u0119dzynarodowy. Do prac nad odnowieniem organ\u00f3w anga\u017cuje si\u0119 wyspecjalizowane firmy z Niemiec, Belgii i Polski. Na przyk\u0142ad w przypadku organ\u00f3w w ko\u015bciele \u015bw. El\u017cbiety by\u0142o to konsorcjum trzech firm, w tym znana niemiecka Orgelbau Klais. Innymi s\u0142owy, do renowacji na tak wysokim poziomie potrzebny jest synteza lokalnej wiedzy i \u015bwiatowego do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, nauka zawodu renowatora organ\u00f3w nie nale\u017cy do najprostszych. To nie jest klasyczne wykszta\u0142cenie akademickie, lecz raczej rzemios\u0142o, przekazywane w warsztatach lub ma\u0142ych wyspecjalizowanych szko\u0142ach, cz\u0119sto przy uniwersytetach kultury lub muzyki. W Polsce takich specjalist\u00f3w jest niewielu, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich stale pracuje we Wroc\u0142awiu lub przyje\u017cd\u017ca tu, aby wykonywa\u0107 zadania na miejscowych obiektach.<\/p>\n\n\n\n

Jak odrestaurowano organy Englera: historia odrodzenia<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Te organy milcza\u0142y prawie p\u00f3\u0142 wieku. W 1976 roku po\u017car zniszczy\u0142 serce Bazyliki \u015bw. El\u017cbiety \u2013 organy stworzone w XVIII wieku przez wroc\u0142awskiego mistrza Michaela Englera. Przez wiele lat instrument uwa\u017cano za stracony na zawsze, gdy\u017c jego fasada, mechanika, piszcza\u0142ki \u2013 wszystko zosta\u0142o zniszczone lub powa\u017cnie uszkodzone. Ale w 2018 roku we Wroc\u0142awiu zdecydowano si\u0119 na odwa\u017cny krok \u2013 odnowienie instrumentu, kt\u00f3ry mia\u0142 unikalne brzmienie i wyj\u0105tkow\u0105 warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Odnowa trwa\u0142a kilka lat i sta\u0142a si\u0119 przyk\u0142adem renowacji na \u015bwiatowym poziomie. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od archiw\u00f3w: stare fotografie, rysunki, a nawet zachowane elementy innych organ\u00f3w Englera sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 do rekonstrukcji. Mistrzowie z Polski, Niemiec i Belgii pracowali razem, aby odtworzy\u0107 54 registry, ponad 3000 piszcza\u0142ek i ponad 150 rze\u017ab dekoracyjnych. Ka\u017cdy detal \u2013 od twarzy anio\u0142\u00f3w po rze\u017abienia fasady \u2013 zosta\u0142 wykonany r\u0119cznie, z zachowaniem historycznej dok\u0142adno\u015bci. Z\u0142ote elementy pokryto 24-karatowym z\u0142otem.<\/p>\n\n\n\n

O skali projektu \u015bwiadczy cho\u0107by fakt, \u017ce jest on uwa\u017cany za najwi\u0119ksz\u0105 renowacj\u0119 organ\u00f3w w Europie po II wojnie \u015bwiatowej. Ca\u0142kowity koszt prac si\u0119gn\u0105\u0142 prawie 20 milion\u00f3w z\u0142otych. Ale chodzi\u0142o nie tylko o pieni\u0105dze: by\u0142 to symboliczny akt \u2013 przywr\u00f3cenie g\u0142osu jednej z najstarszych \u015bwi\u0105ty\u0144 we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

27 stycznia 2022 roku organy zabrzmia\u0142y ponownie. I ten moment sta\u0142 si\u0119 emocjonalnym punktem kulminacyjnym dla ca\u0142ego miasta. Renowacja przywr\u00f3ci\u0142a bowiem cz\u0119\u015b\u0107 miejskiej to\u017csamo\u015bci, zniszczonej przez czas i ogie\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Nowe \u017cycie starych instrument\u00f3w: tradycje i technologie<\/h2>\n\n\n\n

Przywr\u00f3cenie do \u017cycia starych organ\u00f3w to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c odtworzenie ich wygl\u0105du czy brzmienia. To wej\u015bcie w dialog z czasem. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni renowatorzy coraz cz\u0119\u015bciej \u0142\u0105cz\u0105 klasyczne rzemios\u0142o z innowacyjnymi technologiami: skanowanie 3D pomaga precyzyjnie odtworzy\u0107 zaginione elementy, a modelowanie komputerowe pozwala sprawdzi\u0107, jak d\u017awi\u0119k b\u0119dzie \u201ezachowywa\u0142 si\u0119\u201d w przestrzeni ko\u015bcio\u0142a. Jednocze\u015bnie nikt nie rezygnuje z pracy r\u0119cznej \u2013 drewno obrabia si\u0119 starymi technikami, a z\u0142ocenia nak\u0142ada si\u0119 tak, jak robiono to w XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

To hybrydowe podej\u015bcie jest dobrze widoczne w\u0142a\u015bnie we Wroc\u0142awiu. Dzia\u0142a tu kilka warsztat\u00f3w, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych i biurami architektonicznymi. M\u0142odzi arty\u015bci i in\u017cynierowie bior\u0105 udzia\u0142 w realnych projektach \u2013 i w zasadzie ucz\u0105 si\u0119 w procesie. Dzi\u0119ki temu renowacja staje si\u0119 wielowymiarowym aktem artystycznym.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Co ciekawe, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni mistrzowie nie zawsze d\u0105\u017c\u0105 do stworzenia organ\u00f3w \u201eidealnych\u201d. Czasem celowo pozostawiaj\u0105 w nich akustyczne cechy, kt\u00f3re by\u0142y charakterystyczne dla oryginalnego instrumentu. To tworzy efekt autentyczno\u015bci, a s\u0142uchaczowi daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 us\u0142yszenia, jak brzmia\u0142y organy dwie\u015bcie lat temu \u2013 ze wszystkimi ich niedoskona\u0142o\u015bciami. Takie podej\u015bcie jest ca\u0142kiem logiczne. Na przyk\u0142ad wroc\u0142awski zesp\u00f3\u0142 pie\u015bni i ta\u0144ca<\/a> jest cenny w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce zachowuje tradycje, a nie idealny wygl\u0105d czy ruchy. Podobnie jest ze starymi organami \u2013 pami\u0119\u0107 historyczna jest na pierwszym miejscu.<\/p>\n\n\n\n

Renowacja organ\u00f3w we Wroc\u0142awiu to zatem nie tylko techniczne odnowienie. To swego rodzaju powr\u00f3t pami\u0119ci kulturowej. I za ka\u017cdym razem, gdy w jednym z ko\u015bcio\u0142\u00f3w ponownie rozbrzmiewa muzyka, miasto jakby przypomina sobie swoj\u0105 histori\u0119 ze wszystkimi jej sprzeczno\u015bciami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Co \u0142\u0105czy zegarmistrza, rze\u017abiarza, architekta i muzyka? Wszyscy oni s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zespo\u0142u, kt\u00f3ry mo\u017ce \u201eo\u017cywi\u0107\u201d organy ko\u015bcielne. Zw\u0142aszcza, je\u015bli to legendarny instrument z XVIII wieku, kt\u00f3ry po po\u017carze milcza\u0142 ponad czterdzie\u015bci lat. I w\u0142a\u015bnie tak\u0105 histori\u0119 prze\u017cy\u0142 Wroc\u0142aw \u2013 miasto, w kt\u00f3rym renowacja organ\u00f3w sta\u0142a si\u0119 prawdziw\u0105 sztuk\u0105 i symbolem powrotu utraconego brzmienia. Szczeg\u00f3\u0142y \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":6668,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[1169],"tags":[4209,4212,4206,4203,4216,4215,4210,4214,4211,4213],"moimportance":[81],"motype":[1159],"moformat":[3447],"class_list":{"0":"post-6696","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-jobs","8":"tag-bazylika-sw-elzbiety","10":"tag-dziedzictwo-kulturowe","11":"tag-instrumenty-historyczne","12":"tag-konserwacja-zabytkow-muzycznych","13":"tag-muzyczne-dziedzictwo-dolnego-slaska","14":"tag-muzyka-barokowa","15":"tag-organy-we-wroclawiu","16":"tag-rekonstrukcja-organow","17":"tag-renowacja-organow-wroclaw","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","19":"motype-eternal","20":"moformat-3447"},"modified_by":"Kyrylo Zhykharev","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/350"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6696"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6707,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6696\/revisions\/6707"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6696"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6696"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6696"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw.one\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}