Edyta Stein, znana również jako Teresa Benedykta od Krzyża, była wybitną niemiecko-żydowską filozofką. Kobieta ta wywarła ogromny wpływ na teologię i pedagogikę. Pochodząca z naszego miasta oświatowiec stała się autorką licznych książek poświęconych empatii i roli kobiet w społeczeństwie, o której powstały również filmy. Co warto wiedzieć o Edycie Stein? Dlaczego została uznana za świętą? Dowiedzmy się na wroclaw.one.
Krótka biografia Edyty Stein i najważniejsze informacje na jej temat
Edyta Stein urodziła się 12 października 1891 roku we Wrocławiu, a zmarła 9 sierpnia 1942 roku w Auschwitz-Birkenau. Pomiędzy tymi dwiema datami wiodła bogate, interesujące i pełne wyzwań życie. Życie kobiety, która wniosła ogromny wkład w rozwój edukacji.
Edyta Stein zdobyła doświadczenie pedagogiczne, wykładając filozofię na Uniwersytecie we Fryburgu i antropologię w Niemieckim Instytucie Pedagogiki Naukowej w Munster. Jej działalność edukacyjna obejmowała również nauczanie łaciny, historii, języka niemieckiego i geografii w gimnazjum.
Jako teoretyczka edukacji i wczesna działaczka feministyczna, Edyta walczyła o prawa kobiet do edukacji i równych możliwości. Jako poliglotka i tłumaczka biegle posługiwała się językami starożytnymi (greckim i łacińskim) oraz nowożytnymi (francuskim i angielskim), co pozwoliło jej zagłębić się w filozofię klasyczną i nauczanie katolickie.
W 1998 r. papież Jan Paweł II kanonizował Stein, ogłaszając ją świętą i męczennicą Kościoła katolickiego, a w 2000 r. ogłoszono ją patronką Europy. Jej życie stało się symbolem walki o prawa i godność człowieka, a jej przykład do dziś inspiruje wielu ludzi! Ale jak udało jej się to osiągnąć?
Wczesne lata
Edyta Stein pochodziła z żydowskiej rodziny. Była jedenastą i najmłodszą córką w rodzinie i już w młodym wieku wykazywała wyjątkowe zdolności intelektualne. Kiedy Edyta miała mniej niż dwa lata, jej ojciec zmarł, a rodzina została pozostawiona pod opieką matki, pobożnej Żydówki. W wieku piętnastu lat Edyta porzuciła jednak wiarę, w której została wychowana i rozpoczęła poszukiwanie prawdy, co stało się głównym celem jej życia. Matka naszej bohaterki, Augusta, była tym zszokowana.
Rodzina Stein utrzymywała się z handlu drewnem, który prowadziła jej matka. O sukcesie tego interesu świadczy fakt, że gdy Edyta skończyła 19 lat, stać ją było na zakup trzypiętrowej eleganckiej kamienicy we Wrocławiu – na parterze mieścił się gabinet lekarski siostry Edyty, lekarki, a pozostałe osoby zajmowały drugie i trzecie piętro.
Zdobycie wykształcenia
W 1911 r. Edyta wstąpiła na Uniwersytet Wrocławski, stając się jedną z niewielu kobiet w tamtych czasach, które uzyskały dostęp do szkolnictwa wyższego. Studiowała na Wydziale Filozofii, gdzie była jedyną kobietą wśród studentów. Później Stein przeniosła się do Getyngi, aby studiować z wybitnym filozofem Edmundem Husserlem, twórcą fenomenologii. To spotkanie było kluczowe w jej życiu; to pod jego wpływem Edyta zainteresowała się filozofią i zapragnęła się w nią zanurzyć.
W Getyndze Edyta zaczęła studiować koncepcje filozoficzne i zdała sobie sprawę ze znaczenia obiektywnej wiedzy o rzeczywistości. W 1916 r. obroniła pracę doktorską z filozofii pod kierunkiem Husserla, co było niezwykłym osiągnięciem dla kobiety w tamtym czasie. Ten okres jej życia położył podwaliny pod dalsze badania i wkład w naukę i edukację.
Idee filozoficzne
We wczesnych latach życia Edyta Stein poważnie zainteresowała się fenomenologią. W tamtym czasie był to nowy trend filozoficzny, a to, co nowe, często staje się modne. Edyta lubiła badać obiektywną rzeczywistość. Husserl podkreślał znaczenie bezpośredniego doświadczenia i poznania rzeczy takimi, jakimi są, co było dla niej objawieniem. Edyta zdała sobie sprawę, że może dążyć do poznania niewidzialnego Boga.
Szczególny wpływ na Stein wywarły wykłady profesorów Adolfa Reinacha i Maxa Schelera. Reinach, który nawrócił się na katolicyzm, otworzył przed nią nowe perspektywy w zrozumieniu wiary, a Scheler, dzięki swoim wykładom na temat pokory i świętości, pomógł jej uświadomić sobie znaczenie życia duchowego. Edyta pisała o tym, jak „kajdany racjonalistycznych przesądów” zaczęły z niej spadać i odkryła „świat wiary”, w którym żyli ludzie wokół niej.
Cytaty Edyty Stein
Oto kilka interesujących cytatów Edyty Stein, które odzwierciedlają jej światopogląd.
„Zawsze byłam bardzo daleka od myślenia, że Boże miłosierdzie ogranicza się do granic widzialnego Kościoła. Bóg jest Prawdą. Kto szuka Prawdy, szuka Boga, niezależnie od tego, czy o tym jasno wie, czy nie”.
„Kiedy nie można uzyskać żadnego zewnętrznego spokoju, kiedy nie ma się miejsca, w którym można by się odosobnić, kiedy naglące obowiązki uniemożliwiają choćby jedną godzinę ciszy, wtedy przynajmniej na mgnienie oka wycofujemy się w głąb siebie i biegniemy do Pana. On tam jest i może nam dać to, czego potrzebujemy w jednej chwili”.
„Nie ma znaczenia, czy kobieta żyje jako matka we własnym domu, czy zajmuje stanowiska w życiu publicznym, czy też ukrywa się za murami klasztoru, musi we wszystkich miejscach być sługą Pana, czego przykład dała jej Matka Boża”.
„Miłość jest najwolniejszą rzeczą, jaka istnieje”.
„Być dzieckiem Bożym oznacza oddać się w ręce Boga, wypełniać Jego wolę, złożyć swoje troski i nadzieje w Jego boskich rękach”.
Dlaczego książki Stein są interesujące?
Książki Edyty Stein są interesujące z kilku powodów. Po pierwsze, zawierają dogłębną analizę filozoficzną i obejmują szeroki zakres tematów, w tym ludzką naturę, wolną wolę i związek między wiarą a rozumem. Na przykład w swojej pracy Elementy filozofii bada podstawy myślenia filozoficznego przez pryzmat wiary chrześcijańskiej.
Po drugie, Edyta Stein była jedną z pierwszych filozofek, które zwróciły uwagę na specyfikę kobiecego doświadczenia i jego znaczenie. Jej refleksje na temat kobiecej natury i roli kobiet w społeczeństwie są ważne dla współczesnych dyskusji feministycznych.
Po trzecie, książki Edyty często łączą refleksje filozoficzne z głębokimi doświadczeniami duchowymi. Inspirują one czytelników do poszukiwania prawdy poprzez wiarę i wewnętrzną przemianę.
Warto wspomnieć, że Stein porusza również kwestie społeczne swoich czasów, analizując wpływ ideologii na ludzką naturę i społeczeństwo. A jej krytyka nazizmu i komunizmu odzwierciedla jej głęboką troskę o ludzkość.
Innymi słowy, dzieła wybitnej wrocławianki spełniają kilka funkcji jednocześnie. Owszem, sprawiają przyjemność intelektualistom, ale nie tylko. Książki Stein uczą i wychowują, niczym Muzeum Współczesne. A w literaturze światowej Edyta zasłynęła jako autorka barwnej i fascynującej historii rodzinnej, która dziś jest źródłem informacji o kulturze żydowskiej na Śląsku.
Czy warto obejrzeć film o Stein?
O Edycie Stein powstał film Siódmy pokój (1997). Film jest dramatem biograficznym opowiadającym o życiu, powołaniu, poglądach i tragedii słynnej wrocławianki. Obejmuje również filozoficzne poszukiwania Stein, delikatną kwestię jej nawrócenia na katolicyzm, walkę o prawa kobiet, jej nauczanie i osiągnięcia naukowe, a także tragiczne wydarzenia, które doprowadziły do jej aresztowania i śmierci w Auschwitz podczas Holokaustu.
Zasadniczo jest to opowieść o duchowej podróży niezwykle silnej kobiety, która dobrowolnie została zakonnicą karmelitańską. Jej ostatnie słowa przed aresztowaniem były niezwykle poruszające. Film ten w znacznym stopniu przyczynił się do popularyzacji spuścizny Edyty Stein i podkreślił jej znaczenie w historii filozofii i Kościoła katolickiego.
Dlaczego Stein została świętą?
Fakt, że Edyta Stein została ogłoszona świętą przez Kościół katolicki nie jest zaskakujący, ale rodzi pytania. Logika takich decyzji Watykanu nie zawsze jest łatwa do zrozumienia, ale w tym przypadku zbiegło się kilka najbardziej popularnych czynników: męczeństwo, aktywna praca w kościele i zaciekłe poszukiwania duchowe. W rezultacie Edyta została kanonizowana w 1998 roku przez papieża Jana Pawła II. Być może poniższe fakty pomogą Ci zrozumieć istotę tego wydarzenia.
- Została zakonnicą karmelitanką, przyjmując imię Teresa Benedykta od Krzyża.
- Kościół katolicki ceni dzieła Edyty, takie jak Wiedza Krzyża. Zawiera ona analizę ludzkiej natury, refleksje na temat ruchów chrześcijańskich i mistykę związaną z kwestiami religijnymi.
- Kobieta była głośnym krytykiem nazizmu, gdy mieszkała w Niemczech w latach trzydziestych XX wieku, a także napisała petycję do papieża Piusa XI, aby potępić rząd, który nazywał się chrześcijańskim, ale prowadził brutalne wojny.
Stein zginęła jako prawdziwa córka swojego narodu, podczas Holokaustu. Nie próbowała się ratować i dobrowolnie zadeklarowała gotowość do śmierci przed aresztowaniem.